«Challenge accepted»: Η εγκεφαλική ανωριμότητα... ξεκλειδώνει την πόρτα στα επικίνδυνα παιχνίδια
Η συμπεριφορά στο μικροσκόπιο
Η κλινική ψυχολόγος και αναλύτρια Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς, Έλσα Μπάρδα, γράφει για την σκοτεινή όψη του Διαδικτύου και εξηγεί γιατί οι έφηβοι πέφτουν θύματα της παραληρηματικής λογικής επικίνδυνων παιχνιδιών
*Έλσα Μπάρδα - Κλινικός Ψυχολόγος - Αναλύτρια Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς
Πίσω από την ανεξερεύνητη φύση της πρόκλησης κρύβεται ο κίνδυνος
Σήμερα, με την βοήθεια του Internet, τέτοιου είδους παιχνίδια παίρνουν μια διαφορετική και επικίνδυνη τροπή. Τα παιχνίδια αυτά χαρακτηρίζονται από την παραληρηματική λογική και αποτελούν την σκοτεινή όψη του Διαδικτύου. Πρόσφατα, ένα από τα πλέον γνωστά επικίνδυνα παιχνίδια, που οδήγησε εφήβους στον θάνατο, έφτασε και στη χώρα μας, με την ονομασία «Μπλε Φάλαινα - Blue Whale Challenge».
Μερικά εξίσου επικίνδυνα παιχνίδια είναι το «Choking Game», που αφορά παιδιά και εφήβους με μέση ηλικία τα 13 έτη, το «Cinnamon challenge», το «Knockout challenge», το «Car Surfing» με 100 καταγεγραμμένους θανάτους τα τελευταία 18 χρόνια, το «Chubby Bunny», το «6.30-second fight game», το «ABC Game», το «Robotripping», το «Gallon challenge», το «Ice and Salt Challenge» και το «Skittling».
Σαφώς εγείρει ανησυχίες το πώς μπόρεσε ο δημιουργός του «Blue Whale Challenge» -ή αλλιώς «παιχνίδι θανάτου»- να κάνει πλύση εγκέφαλου στους έφηβους, οδηγώντας τους στον θάνατο, αλλά και η αντίληψη που έχουν οι έφηβοι για το Διαδίκτυο. Ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι εκ φύσεως το συγκεκριμένο παιχνίδι κρατάει δέσμιους τους εφήβους μέσω του εκφοβισμού.
Τι είναι όμως αυτό που οδηγεί τους έφηβους στην ολοκλήρωση των επικινδύνων παιχνιδιών, όπως αυτά που προανέφερα, τα οποία δεν περιλαμβάνουν τον παράγοντα εκφοβισμό;
Βιολογική προδιάθεση στην άγνοια κίνδυνου
Ο παιδοψυχολόγος Jay Giedd θεωρεί την έναρξη της εφηβείας ως μια αναπτυξιακή περίοδο ευαλωτότητας σε ριψοκίνδυνες συμπεριφορές. Ο Dr. Kazdin, πρώην πρόεδρος της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, και ο Carlo Rotella, διευθυντής των Αμερικανικών Σπουδών του Boston College, υποστηρίζουν ότι οι αλλαγές στη δομή και λειτουργία του εγκεφάλου κατά την περίοδο της εφηβείας, όπου η κοινωνικό-συναισθηματική ωρίμανση βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη, αυξάνουν την επιθυμία του εφήβου για την αναζήτηση αισθητηριακής διέγερσης, μέσα από έντονες εμπειρίες, όπως οι ριψοκίνδυνες συμπεριφορές.
Η ανατομία της άγνοιας κινδύνου
Ο προμετωπιαίος φλοιός, το τμήμα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για την αυτορρύθμιση, καθώς και βασικά μέρη του εγκεφάλου, που εμπλέκονται στον έλεγχο των παρορμήσεων και της ριψοκίνδυνης συμπεριφοράς, δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί αρκετά στην εφηβεία, προκειμένου ο έφηβος να μπορεί να ελέγχει τις παρορμήσεις. Η ωρίμανση αυτή επιτυγχάνεται μέχρι και την ηλικία των 25 ετών.
Γιατί η ριψοκίνδυνη συμπεριφορά των έφηβων είναι μεταδοτική;
Στην εφηβεία oι σχέσεις με τους συνομήλικους είναι εξαιρετικά σημαντικές, γι' αυτό κεντρικό ρόλο παίζουν οι φίλοι. Ο θαυμασμός τον οποίο προκαλούν οι ριψοκίνδυνες συμπεριφορές στους φίλους μπορεί να ωθήσει τον έφηβο να τολμήσει κάτι, το οποίο ξέρει ότι είναι πιθανό να τον βλάψει. Νευρολογικά, η κοινωνική επιβράβευση οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα ντοπαμίνης -της ορμόνης που συνδέεται με την ευχαρίστηση και τον εθισμό.
Σύμφωνα με μελέτες, η ριψοκίνδυνη συμπεριφορά παρουσιάζεται σε μεγαλύτερη συχνότητα σε ομάδες, καθώς η κοινωνική πίεση είναι μεγαλύτερη. Ο Dr Freedman, καθηγητής Ψυχιατρικής, σε άρθρο του στους New York Times, υποστηρίζει ότι οι ριψοκίνδυνες συμπεριφορές ενισχύουν σε μεγάλο βαθμό το άγχος που βιώνει ο έφηβος.
Έφηβοι και δυσπροσαρμοστικές συμπεριφορές
Τα περισσότερα από τα επικίνδυνα παιχνίδια που προανέφερα εμπεριέχουν μαζοχιστικά στοιχεία. Ο αυτοτραυματισμός προκύπτει από την τάση του ατόμου να υποφέρει και να επιδιώκει τον πόνο. Για τους έφηβους που υποφέρουν από κατάθλιψη, ο σωματικός πόνος εξυπηρετεί, προκειμένου να «μουδιάσει» τον ψυχικό πόνο που τους διέπει. Τέτοιες συμπεριφορές είναι εξαιρετικά επικίνδυνες, διότι ενισχύουν την συμπτωματολογία της κατάθλιψης και ενδεχομένως κλιμακώνουν την απαισιοδοξία, την δυστυχία, καθώς καταλήγουν να εξαντλούν τα ψυχικά αποθέματα.
Μια οικογενειακή υπόθεση
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελέτης που διεξήχθη με υπεύθυνο τον καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Lawrence Fisher, και του καθηγητή Shirley Feldman του Πανεπιστημίου Stanford, τα παιδιά που έχουν σωστή και ποιοτική επικοινωνία με τις οικογένειές τους, καθώς και ισχυρό συναισθηματικό δέσιμο, είναι λιγότερο πιθανό, στη διάρκεια της εφηβείας, να εκδηλώσουν συμπεριφορές υψηλού κίνδυνου, όπως χρήση ναρκωτικών, οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, κάπνισμα κτλ.
Ποιο είναι το καλύτερο «Firewall» για να προστατέψω το παιδί μου;
Παρότι τα επικίνδυνα παιχνίδια κατευθύνουν τον έφηβο σε τάση για αυτοτραυματική συμπεριφορά, ενδόμυχα αυτή η συμπεριφορά σηματοδοτεί την ανάγκη εκτόνωσης της εσωτερικής έντασης. Για το λόγο αυτό, οι γονείς δεν πρέπει να φορτίζουν υπερβολικά τα παιδιά. Επίσης, θα πρέπει να είναι ευαισθητοποιημένοι σε ανησυχητικές συμπεριφορές, όπως αυτές που προανέφερα.
Για τους παραπάνω λόγους, αγαπημένοι μου γονείς, το «Blue Whale Challenge» δεν αφορά αποκλειστικά την ασφαλή πλοήγηση στο Διαδίκτυο. Υπάρχουν και πιθανώς να υπάρξουν πολλοί κρυμμένοι κίνδυνοι στο Διαδίκτυο, όμως ο πυρήνας ασφάλειας για το παιδί χτίζεται, όταν ο γονιός θεμελιώνει ποιοτική σχέση και σωστή επικοινωνία μαζί του. Εάν ο τρόπος που αντιδράτε στις απερίσκεπτες συμπεριφορές του παιδιού σας είναι επικριτικός και τιμωρητικός, είναι πιθανόν να το απομακρύνετε.
Δεν θα εμβαθύνω σε επίπεδο συμβουλών, καθώς πολλοί συνάδελφοι έχουν ασχοληθεί και καλύψει άριστα τρόπους αντιμετώπισης. Η δικιά μου τοποθέτηση, ως Κλινικός Ψυχολόγος και Αναλύτρια Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς, εστιάζει στην πρόληψη, διότι το «μετά» ίσως ξεφύγει από τον έλεγχό σας.
Πέρα από την σωστή σχέση γονέα-παιδιού, θα πρέπει η οικογένεια να αφουγκράζεται τις εσωτερικές ανάγκες και ανησυχίες του παιδιού. Επίσης, να κατανοεί και να αποδεχτεί την επαναστατική φύση της εφηβείας, ώστε να κατευθύνει το παιδί σε υγιείς δραστηριότητες, που ανεβάζουν την αδρεναλίνη, όπως είναι η άθληση
- Twitter: https://twitter.com/elsa_barda
- email. elsabardapsychologist@hotmail.com
*Η Ελσα Μπάρδα έχει βασικό πτυχίο ψυχολογίας (BSc Honours), μετεκπαίδευση πρώτο μάστερ στην Κλινική Ψυχολογία (MSc Clin. Psy.) και δεύτερο μάστερ στην Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς MSc (MSc ABA ). Η εκπαίδευση και μετεκπαίδευσή της έγινε στη Μ. Βρετανία. Έχει αναγνώριση πτυχίων από το ΔΟΑΤΑΠ και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ψυχολόγου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου